Menu
Typy wiatraków Wybrana literatura dotycząca wiatraków i młynarstwa Wybrane daty z historii wiatraków
Bolesław Leśmian - Wiatrak
Wiatrak, na wszystkie wokół odsłonięty światy,
Poskrzypuje drewnianą w tańcu krynoliną,
a na trawę, jak diabeł, miota cień rogaty.
Wędrowcze, w jednym miejscu zatkwiony kosturem
Co znaczą twoje wstrząsy i nagłe podrygi?
Komu kłaniasz się wokół dębowym kapturem?
Z kim tak trafnie rozmawiasz na migi i śmigi?
W co wierzysz? Kogo widzisz nad sobą w lazurze?
Gdybyś się uczłowieczył - jakie miałbyś lica?
Co za stwór się zataił w twej sękatej skórze?
Czym jesteś, oglądany przez duchy z księżyca?
Wiatraki województwa łódzkiego
-
Gorący letni wiatr -
Cienie skrzydeł wiatraka
Płyną po trawie
- Lorraine Ellis Harr
Bogactwem wsi polskiej, oprócz ziemi i ludzi jej wiernych, są kultura i tradycje, ukształtowane przez stulecia, od kiedy Polska pojawiła się na mapie Europy. Burzliwe losy naszego kraju spowodowały, że wiele wartości tego dziedzictwa utraciliśmy, inne można jeszcze uratować. Przede wszystkim jednak trzeba je dostrzec i uznać, że są i będą nam potrzebne.
Nic w dzisiejszych czasach nie starzeje się tak szybko jak rozwiązania techniczne. Niewielu już z nas pamięta skrzypienie wiatraków i dudniące odgłosy drewnianych młynów wodnych, foluszy, olejarni czy innych urządzeń przemysłowych. Rozwija się społeczeństwo, rozwija się gospodarka. Powstają nowe potrzeby i nowe możliwości ich zaspokajania. Pamiętajmy jednak, że architektura wsi jest wyrazem narodowego dziedzictwa. Nie odrzucajmy - pod presją chwilowych potrzeb i aspiracji - tego, co powinno pozostać trwałym elementem naszej kultury i krajobrazu. Mało jest w świecie krajów, w których historia kultury materialnej byłaby równie silnie jak w Polsce związana z drewnem. Bo też świat form polskiego drewna powstawał dzięki warunkom przyrodzonym krajobrazu, wypełnionego ongiś w przeważającej mierze puszczami i leśnymi ostępami. Drewniane konstrukcje mają to do siebie, że żyją: jak ludzie starzeją się i umierają tworząc zamknięty obieg produkcji biomasy. Tym właśnie - przemijaniem - budynki z drewna upodobniają się do otaczającej je przyrody. Dziś polski krajobraz utracił niestety swą harmonię, uległ degradacji poprzez ekstensywną i chaotyczną urbanizację. Tradycje budownictwa drewnianego zostały przerwane. Los nielicznie zachowanych do dziś drewnianych świadków czasów minionych budzi niepokój i jest raczej przesądzony.
Przyjrzyjmy się zatem zabytkowym drewnianym wiatrakom województwa łódzkiego. Są one szczególnie pięknymi dziełami ludowego budownictwa. Urozmaicają monotonny krajobraz pól, stanowiąc ciekawy architektoniczny akcent. Dostrzeżemy w nich kunszt i pasję ich twórców, naszych przodków.
Witryna ta powstała z serdecznej troski o ginące z dnia na dzień wartości narodowego budownictwa. Intencją jej jest przekazanie Internautom wiedzy o zachowanych na terenie województwa łódzkiego wiatrakach. Mam nadzieję, że z czasem uda się ją wzbogacić także o inne obiekty architektury drewnianej, takie jak kościoły, domy, budynki inwentarskie czy młyny wodne. Pamiętajmy, że dbałość o bogactwo i różnorodność polskiego dziedzictwa wiejskiego to podstawa umacniania poczucia tożsamości mieszkańców wsi i małych miast, to powód do zadowolenia i dumy z miejsca, w którym się żyje. To także wkład Polski w europejską kulturę i gospodarkę, to gwarancja zachowania naszej tożsamości i regionalnej różnorodności w europejskiej wspólnocie.
Filip Tomaszewski
